طرح صیاد شیرازی چیست؟
طرح شهید صیاد شیرازی راهی برای گذراندن خدمت نظام‌وظیفهٔ تخصصی است. برگزیدگان این طرح خدمت خود را در قالب یک دورهٔ آموزش نظامی و اجرای یک طرح پژوهشی، فناورانه یا مشابه آن می‌گذرانند و در پایان کارت پایان خدمت می‌گیرند (مادهٔ ۳).
در این طرح دو نهاد نقش اصلی دارند و دانستن مرز وظایف آن‌ها مهم است:
- بنیاد ملی نخبگان متقاضیان را بررسی میکند، برگزیدگان را انتخاب میکند و آن‌ها را به ستاد کل نیروهای مسلح معرفی میکند (مادهٔ ۴).
- ستاد کل نیروهای مسلح دربارهٔ بکارگیری تصمیم می‌گیرد. این کار از طریق مرکز نخبگان و استعدادهای برتر نیروهای مسلح انجام میشود (بند ۴-۴ و تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۴).
نکتهٔ مهم: طبق تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۴، بنیاد فقط برگزیدگان را شناسایی و معرفی میکند و «هیچ‌گونه مسئولیتی» در بکارگیری ندارد. تصمیم دربارهٔ بکارگیری با ستاد کل و «بر اساس ظرفیتهای اجرایی» نهادهاست. یعنی برگزیده شدن در بنیاد هنوز به معنای پذیرش قطعی نیست.
چه کسانی می‌توانند ثبتنام کنند؟
طبق مادهٔ ۲، انتخاب برگزیدگان بر سه پایه انجام میشود: امتیاز جدول ۱، احراز شرایط هر مسیر، و سهمیه‌ای که هر سال میان ستاد کل نیروهای مسلح و بنیاد ملی نخبگان توافق میشود. طرح دو مسیر دارد:
مسیر فناور (بند ۲-۱)
این مسیر برای دانش‌آموختگان کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری حرفه‌ای و دکتری است. دانشجویان سال سوم و چهارم دکتری هم پس از دفاع موفق از پیشنهادهٔ رساله می‌توانند در آن شرکت کنند. درخواست باید حداکثر یک سال پس از تاریخ دانشآموختگی ثبت شود و متقاضی باید یکی از این سه شرط را داشته باشد:
- عضو مؤسس (عضو اولین دورهٔ هیئت‌مدیره) شرکت دانش‌بنیان با دستکم شش ماه بیمهٔ تمام‌وقت؛
- مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان با دستکم شش ماه بیمهٔ تمام‌وقت؛
- کارمند تمام‌وقت شرکت دانش‌بنیان با دستکم شش ماه بیمهٔ تمام‌وقت در شش ماه اخیر.
طبق تبصرهٔ ۱ همین بند، سرباز فناور فقط در همان شرکت دانشبنیانی خدمت میکند که بر اساس سوابق بیمه در آن فعالیت دارد. «شرکت دانش‌بنیان» در بند «و» مادهٔ ۱ تعریف شده است: شرکتی که معاونت توسعهٔ شرکت‌های دانش‌بنیان آن را در یکی از سه نوع «نوپا»، «نوآور» یا «فناور» تأیید کرده باشد.
مسیر دانشگاهی (بند ۲-۲)
این مسیر برای دانش‌آموختگان کارشناسی ارشد، دکتری حرفه‌ای و دکتری مؤسسه‌های علمی داخل و خارج کشور است. دانشجویان سال سوم و چهارم دکتری هم پس از دفاع موفق از پیشنهادهٔ رساله می‌توانند شرکت کنند. درخواست باید حداکثر یک سال پس از دانشآموختگی ثبت شود و متقاضی باید شرایط جدول ۳ را داشته باشد. مسیر دانشگاهی برای کارشناسی وجود ندارد؛ دانش‌آموختگان کارشناسی فقط از مسیر فناور می‌توانند وارد طرح شوند.
شرط زمانی: یک سال پس از دانشآموختگی
طبق تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۲، دانش‌آموختگان داخل کشور تا یک سال پس از دانشآموختگی می‌توانند درخواست بدهند. بعد از این مدت هم در «موارد استثنا» ثبت درخواست ممکن است، به شرط اینکه فرد طبق مقررات وظیفهٔ عمومی غایب نشده باشد و معاونت آیندهسازان آن را تأیید کند. در این حالت فقط امتیاز فعالیت‌های تا یک سال پس از دانشآموختگی حساب میشود.
جدول حداقل امتیازها
برای هر دو مسیر، متقاضی باید هم حداقل امتیاز هر بخش و هم حداقل امتیاز کل را داشته باشد.
جدول ۲: مسیر فناور
| دورهٔ تحصیلی | حداقل آموزشی | حداقل پژوهشی و نوآورانه | حداقل فناورانه | حداقل مجموع |
|---|---|---|---|---|
| دانش‌آموختهٔ کارشناسی | ۳۰ | — | ۲۰ | ۶۰ |
| دانش‌آموختهٔ کارشناسی ارشد یا دکتری حرفه‌ای | ۴۰ | — | ۲۰ | ۷۰ |
| دانشجوی سال سوم و چهارم دکتری تخصصی | ۵۰ | ۱۰ | ۲۰ | ۹۰ |
| دانش‌آموختهٔ دکتری | ۵۰ | ۱۵ | ۲۵ | ۱۰۰ |
جدول ۳: مسیر دانشگاهی
| دورهٔ تحصیلی | حداقل آموزشی | حداقل پژوهشی و نوآورانه | حداقل مجموع | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| علوم پزشکی | سایر گروه‌ها | علوم پزشکی | سایر گروه‌ها | علوم پزشکی | سایر گروه‌ها | |
| کارشناسی ارشد یا دکتری حرفه‌ای | ۶۵ | ۴۵ | ۱۵ | ۱۰ | ۹۵ | ۶۵ |
| دانشجوی سال سوم و چهارم دکتری تخصصی | ۸۰ | ۶۰ | ۲۵ | ۲۰ | ۱۲۰ | ۹۰ |
| دانش‌آموختهٔ دکتری | ۸۰ | ۶۰ | ۲۵ | ۲۰ | ۱۳۰ | ۱۰۰ |
امتیاز چطور محاسبه میشود؟
امتیازها از جدول ۱ شیوهنامه («امتیاز حاصل از فعالیت‌های نخبگانی») به دست می‌آیند. این جدول پنج بخش دارد و هر بخش سقف مشخصی دارد:
| بخش | سقف امتیاز | نمونه‌ها |
|---|---|---|
| فعالیت‌های آموزشی | ۱۵۰ | معدل، رتبهٔ کنکور، المپیادها، آزمون‌های جامع، دستیاری آموزشی |
| فعالیت‌های پژوهشی | ۸۰ | مقاله، کتاب، طرح پژوهشی، دستیاری پژوهشی |
| فعالیت‌های فناورانه | ۶۰ | فعالیت در شرکت دانش‌بنیان، دستیاری فن‌بازار، طرح‌های مرتبط با صنعت |
| فعالیت‌های نوآورانه | ۵۰ | اختراع تأییدشده در بنیاد، برگزیدگی در رویدادهای معتبر |
| فعالیت‌های فردی، اجتماعی و فرهنگی | ۱۰ | دوره‌های مهارتی، انجمن‌های علمی، فعالیت داوطلبانه |
امتیاز معدل
| معدل کل دانشآموختگی | فرمول امتیاز |
|---|---|
| کارشناسی | ۷٫۵ × (معدل − ۱۲) |
| کارشناسی ارشد ناپیوسته | ۵ × (معدل − ۱۴) |
| کارشناسی ارشد پیوسته | ۱۰ × (معدل − ۱۲) |
| دکتری حرفه‌ای | ۱۱٫۵ × (معدل − ۱۲) |
| دکتری تخصصی | ۷٫۵ × (معدل − ۱۶) |
امتیاز فعالیت در شرکت دانش‌بنیان (مهم برای مسیر فناور)
| شاخص | امتیاز |
|---|---|
| عضو هیئت مؤسس | ۲۵ |
| مدیرعامل موظف | هر شش ماه ۲۰ (سقف ۶۰) |
| هیئت‌مدیرهٔ موظف | هر شش ماه ۱۵ (سقف ۶۰) |
| سایر سمت‌های مدیریتی | هر شش ماه ۱۵ (سقف ۶۰) |
| فعالیت تمام‌وقت | هر شش ماه ۱۰ (سقف ۴۰ برای کارشناسی، ۵۰ برای ارشد، ۶۰ برای دکتری) |
| استقرار شرکت در مناطق کمتر توسعه‌یافته | ۵ |
| میزان فروش شرکت | هر ۵۰ میلیارد ریال ۱ امتیاز (سقف ۵) |
| تعداد محصولات دانش‌بنیان شرکت | هر محصول ۱ امتیاز (سقف ۵) |
امتیازتان را حساب کنید
محاسبه‌گر راه نخبه همین فرمول‌ها و جدول‌ها را اعمال میکند و نشان می‌دهد در کدام بخش کم دارید.
محاسبهٔ امتیازمراحل ثبتنام تا معرفی
- ثبت درخواست در سامانهٔ بنیاد (سینا): در بازه‌های زمانی که بنیاد اعلام میکند، پرونده را تکمیل و درخواست را ثبت کنید (بند ۴-۱).
- بررسی پرونده: بنیادهای استانی، سازمان توسعه و معاونت توسعه، بسته به مورد، پرونده را بررسی و راستی‌آزمایی می‌کنند و برای تأیید نهایی به معاونت آیندهسازان می‌فرستند (بند ۴-۲).
- انتخاب برگزیدگان: معاونت آیندهسازان برگزیدگان نهایی را بر اساس مواد ۲ و ۴ انتخاب و معرفی میکند (بند ۴-۳).
- معرفی به مرکز نخبگان نیروهای مسلح: بعد از تکمیل اطلاعات مورد نیاز ستاد کل، بنیاد برگزیده را به مرکز نخبگان و استعدادهای برتر نیروهای مسلح معرفی میکند و به خود او هم اطلاع می‌دهد. از این مرحله به بعد، پیگیری از طریق مرکز انجام میشود (بند ۴-۴).
هشدار: طبق تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۴، اگر مشخص شود متقاضی اطلاعات خلاف واقع داده است، از تسهیلات محروم میشود و موضوع به مراجع ذی‌ربط اعلام میشود. سوابق بیمه، سمت در شرکت و مدارک را دقیق وارد کنید.
اگر برگزیده نشدید، طبق تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۴ میتوانید دستکم سه ماه بعد از اعلام نتیجه دوباره درخواست بدهید، به شرط اینکه فعالیتهایتان ارتقا پیدا کرده باشد.
بعد از معرفی چه میشود؟
بعد از معرفی، برگزیده باید دورهٔ آموزش نظامی را بگذراند و پروژهٔ جایگزین خدمت را اجرا کند. موضوع، مکان، زمان شروع، مدت اجرای طرح و حقوق بر اساس مقررات و رویه‌های اجرایی ستاد کل تعیین میشود (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳). در این مرحله:
- اطلاعیه‌های رسمی مرکز نخبگان نیروهای مسلح را دنبال کنید و از هر اطلاعیه همان روز تصویر با تاریخ بگیرید.
- اگر برگ اعزام دارید، به اطلاعیهٔ عمومی بسنده نکنید. کتباً بپرسید که تاریخ اعزام شما در فهرست اصلاح هست یا نه.
- هر پاسخ تلفنی را با تاریخ، نام پاسخ‌دهنده و خلاصهٔ گفت‌وگو یادداشت کنید.
مهم‌ترین ریسک: غیبت. طبق تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۲، ثبت درخواست پس از مهلت فقط برای کسی ممکن است که غایب نشده باشد. هر تصمیمی دربارهٔ «اعزام نشدن» را فقط با پاسخ کتبی مرجع مسئول بگیرید.
مدت و شرایط خدمت
- مدت خدمت: طبق مقررات ستاد کل تعیین میشود و دستکم برابر با نصف دورهٔ رسمی خدمت سایر مشمولان همتراز است، پس از کسر خدمتهای قانونی دیگر (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳).
- حضور در کشور: در دورهٔ خدمت باید در ایران باشید و خروج از کشور فقط با مجوز ستاد کل ممکن است (تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۳).
- تحصیل همزمان: مجاز نیست، مگر در دورهٔ دکتری پس از دفاع موفق از پیشنهادهٔ رساله (تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۳).
- سابقهٔ خدمت قبلی: اگر سابقهٔ خدمت سربازی یا خدمت پژوهشی دارید، به شرطی مشمول طرح می‌شوید که مدت آن بیشتر از ۱۲ ماه نباشد (تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۳).
- آزمون‌های استخدامی: پس از شروع پروژه و تأیید مرکز، و پس از طی دورهٔ آموزش نظامی، میتوانید پیش از دریافت کارت پایان خدمت در آزمون‌های استخدامی دستگاه‌های غیرنظامی شرکت کنید (تبصرهٔ ۶ مادهٔ ۳).
- طرح شهید چمران: استفادهٔ همزمان از این طرح و تسهیلات دورهٔ پسادکتری (طرح شهید چمران) مجاز نیست (تبصرهٔ ۷ مادهٔ ۲).
اشتباهات رایج
- برگزیدگی در بنیاد را پذیرش قطعی دانستن. طبق تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۴، بکارگیری با ستاد کل است.
- اعتماد کامل به اطلاعیهٔ عمومی بدون پاسخ کتبی. اطلاعیه‌ها ممکن است بعداً ویرایش شوند یا شامل همه نباشند.
- نگه نداشتن شمارهٔ پیگیری‌ها و تصویر صفحه‌ها. اگر کار به اعتراض برسد، همین مدارک اهمیت پیدا می‌کنند.
- دیر ثبت کردن درخواست. مهلت عادی یک سال پس از دانشآموختگی است.
- ورود اطلاعات نادقیق در سینا. طبق تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۴، پیامد آن محرومیت است.
- اعتماد به وعدهٔ «پذیرش تضمینی» یا «آشنا». هیچ‌کس جز مراجع رسمی نمی‌تواند نتیجه را تضمین کند.
اگر درخواست شما پس از معرفی رد شد، طبق مادهٔ ۶، تفسیر شیوهنامه و تصمیم‌گیری در موارد خاص با معاونت آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان است. اولین قدم، درخواست کتبی و مؤدبانه از همین مسیر است.
پرسش‌های متداول
با مدرک کارشناسی میتوانم از طرح صیاد شیرازی استفاده کنم؟
بله، ولی فقط از مسیر فناور. باید یکی از شرایط بند ۲-۱ را داشته باشید (عضو مؤسس، مدیرعامل یا کارمند تمام‌وقت شرکت دانش‌بنیان با دستکم شش ماه بیمهٔ تمام‌وقت) و حداقل‌های جدول ۲ را هم کسب کنید: آموزشی ۳۰، فناورانه ۲۰ و مجموع ۶۰.
مهلت ثبتنام بعد از فارغالتحصیلی چقدر است؟
حداکثر یک سال پس از تاریخ دانشآموختگی (بندهای ۲-۱ و ۲-۲ و تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۲). بعد از این مدت فقط در موارد استثنا، به شرط غایب نبودن و با تأیید معاونت آیندهسازان ممکن است.
سرباز فناور میتواند در شرکت دیگری خدمت کند؟
خیر. طبق تبصرهٔ ۱ بند ۲-۱، سرباز فناور فقط در شرکت دانشبنیانی خدمت میکند که بر اساس سوابق بیمه، هنگام ثبت درخواست در آن فعالیت داشته است.
اگر بنیاد مرا برگزیده و معرفی کرده باشد، یعنی قطعاً پذیرفته شدهام؟
نه لزوماً. طبق تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۴، بنیاد فقط معرفی میکند و تصمیم بکارگیری با ستاد کل و بر اساس ظرفیتهای اجرایی است. پس از معرفی، پیگیری از طریق مرکز نخبگان نیروهای مسلح انجام میشود.
اگر برگزیده نشوم، میتوانم دوباره درخواست بدهم؟
بله. طبق تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۴، اگر فعالیتهایتان ارتقا یافته باشد، میتوانید دستکم سه ماه بعد از اعلام نتیجه دوباره درخواست ثبت کنید.
مدت خدمت در این طرح چقدر است؟
شیوهنامه عدد ثابتی تعیین نکرده است. مدت خدمت طبق مقررات ستاد کل تعیین میشود و دستکم نصف دورهٔ رسمی خدمت مشمولان همتراز است، پس از کسر خدمتهای قانونی دیگر (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳).
سابقهٔ چند ماه سربازی دارم؛ هنوز میتوانم شرکت کنم؟
اگر سابقهٔ خدمت سربازی یا خدمت پژوهشی شما بیشتر از ۱۲ ماه نباشد، بله (تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۳).
در دورهٔ خدمت میتوانم به خارج از کشور سفر کنم؟
فقط با مجوز ستاد کل نیروهای مسلح (تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۳).
- شیوه‌نامهٔ اعطای تسهیلات خدمت نظام‌وظیفهٔ تخصصی به دانش‌آموختگان برتر (طرح شهید صیاد شیرازی)، مصوب ۱۴۰۴/۱۲/۱۷ — بنیاد ملی نخبگان (bmn.ir)
- سامانهٔ سینا — sina.bmn.ir
- کانال رسمی مرکز نخبگان و استعدادهای برتر نیروهای مسلح در پیام‌رسان بله